Energa-Operator przyspiesza lokalną transformację energetyczną

Ponad połowa gmin z północnej i środkowej Polski deklaruje gotowość do tworzenia społeczności energetycznych – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Energa-Operator. Samorządy coraz wyraźniej postrzegają lokalną energetykę jako narzędzie wzmacniania bezpieczeństwa dostaw i niezależności energetycznej. Operator zapowiada rozszerzenie wsparcia dla samorządów i uruchamia program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”.

Wyniki badania zaprezentowano podczas zorganizowanej przez Energa-Operator konferencji inaugurującej program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”. Badanie zrealizowane przez Uniwersytet Gdański oraz Univentum Labs objęło ponad 600 gmin z obszaru północnej i środkowej Polski — odpowiedzi udzieliła ponad połowa z nich. Wyniki pokazują rosnące zainteresowanie samorządów tworzeniem lokalnych wspólnot energetycznych, mimo że niemal co druga gmina wskazuje na istotne bariery: brak środków finansowych, skomplikowane procedury prawne oraz ograniczenia infrastrukturalne. Jednocześnie większość gmin już dziś inwestuje w odnawialne źródła energii, przede wszystkim w instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii.

Najważniejsze wnioski z badania:

• najczęściej wybieranym modelem jest spółdzielnia energetyczna, uznawana za najlepiej dopasowaną do lokalnych warunków
• gminy oczekują wsparcia analitycznego, uproszczenia procedur przyłączeniowych oraz lepszego dostępu do danych energetycznych,
• wskazywana jest potrzeba projektów pilotażowych i programów edukacyjnych dla samorządów i mieszkańców.

- Społeczności energetyczne to nie tylko sposób na obniżenie kosztów energii, ale przede wszystkim na zwiększenie lokalnej samowystarczalności i bezpieczeństwa energetycznego. Wyniki badania pokazują, że gminy są gotowe na ten krok — potrzebują jednak wsparcia w zakresie wiedzy, procedur i dostępu do danych — podkreśla dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG, współautorka raportu.

Energa-Operator aktywnie wspiera samorządy w rozwoju energetyki rozproszonej i w tworzeniu lokalnych społeczności energetycznych. Skala zmian jest wyraźna: w lutym 2025 r. na obszarze działania spółki funkcjonowało 12 spółdzielni energetycznych, obecnie jest ich już 141. To łącznie 102 MW mocy zainstalowanej oraz 1023 punkty PPE, potwierdzające, że model lokalnej współpracy energetycznej staje się realnym narzędziem rozwoju gmin.

- Współpracę z samorządami traktujemy jako kluczowy element zarządzania rozwojem sieci dystrybucyjnej i przyspieszania lokalnej transformacji energetycznej. Stały dialog pozwala nam lepiej prognozować potrzeby inwestycyjne, sprawniej uzgadniać kierunki modernizacji oraz szybciej identyfikować bariery formalne i techniczne. Dzięki temu możemy skuteczniej reagować na rozwój OZE i inicjatyw lokalnych - mówi dr Karolina Lipińska, wiceprezeska Energa-Operator. 

Odpowiedzią spółki na wyniki badań i potrzeby samorządów jest zainaugurowany podczas konferencji w Brześciu Kujawskim program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”. Obejmuje on m.in. warsztaty dla gmin dotyczące tworzenia i funkcjonowania społeczności energetycznych oraz lokalnej transformacji energetycznej. Program porusza kwestie roli operatora systemu dystrybucyjnego, procesów sieciowych i technicznych, rozliczeń i liczników w JST, trendów technologicznych oraz dostępnych instrumentów wsparcia — także we współpracy z instytucjami takimi jak Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Spółka przygotowała również podręcznik dla gminnych energetyków, wspierający samorządy we wdrażaniu rozwiązań w praktyce.

Istotnym elementem działań są także formalizowane partnerstwa — Energa-Operator podpisała list intencyjny ze Stowarzyszeniem Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej, a w 2026 roku planowane jest zawarcie porozumienia z Unią Miasteczek Polskich.

Podczas konferencji w Brześciu Kujawskim przedstawione zostały m.in. dobre praktyki wdrażania lokalnych inicjatyw OZE i rozwoju społeczności energetycznych, edukacji energetycznej oraz rola zielonych stref ekonomicznych w bezpieczeństwie energetycznym i inwestycjach.  

- „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie” to kolejny etap działań Energa-Operator skierowanych do samorządów i społeczności energetycznych. W 2025 roku zorganizowaliśmy 7 konferencji regionalnych dla samorządów z udziałem ponad 1000 uczestników oraz przeprowadziliśmy ponad 70 indywidualnych spotkań z gminami. To otworzyło przestrzeń do rozmów o rozwoju sieci, potrzebach lokalnych i praktycznych aspektach tworzenia oraz działania społeczności energetycznych — podkreśla Marcin Strzelczyk, pełnomocnik spółki ds. współpracy z samorządami.

Te działania przynoszą obustronne korzyści: wzmacniają potencjał gmin i ich niezależność energetyczną, a jednocześnie wspierają stabilną pracę systemu elektroenergetycznego. Do sieci Energa-Operator przyłączonych jest ponad 11 GW OZE (prawie jedna trzecia krajowych zasobów), co stawia przed spółką dodatkowe wyzwania związane z bilansowaniem — zwłaszcza na poziomie sieci niskiego napięcia, szczególnie w okresach nadpodaży energii z OZE.