Spółdzielnie energetyczne: rachunki mogą spaść nawet o połowę

Spółdzielnie energetyczne mogą obniżać koszty energii nawet o połowę. Analizy rozliczeń dla wybranych spółdzielni z terenu działania Energa-Operator pokazują, że wspólne bilansowanie energii z OZE może wyraźnie obniżyć część opłat na rachunkach. W jednym z przypadków roczna suma opłat OZE, kogeneracyjnej i mocowej spadła z około 93 tys. zł do ok. 48 tys. zł, co dało prawie 45 tys. zł oszczędności.

Spółdzielnia energetyczna to podmiot, w którym grupa odbiorców energii łączy siły, aby wspólnie wytwarzać energię elektryczną w instalacjach odnawialnych źródeł energii i rozliczać jej zużycie w ramach jednego organizmu. W praktyce oznacza to możliwość lepszego dopasowania lokalnej produkcji do lokalnego zużycia, a to przekłada się na redukcję części opłat naliczanych na rachunkach.

Jak spółdzielnie mogą oszczędzać na energii: bilansowanie, opusty i niższe opłaty

Kluczowym źródłem korzyści jest grupowe rozliczanie energii i bilansowanie godzinowe. Spółdzielnia może wprowadzać nadwyżki energii do sieci i odebrać je później w systemie opustów (net-metering) w stosunku 1:0,6 – tj. za każdą 1 kWh oddaną do sieci możliwy jest odbiór 0,6 kWh.

• Opłata OZE i kogeneracyjna: przy nadwyżce oddania (ujemnym bilansie spółdzielni) opłaty te nie są naliczane; przy dodatnim bilansie są naliczane dla całej spółdzielni i dzielone proporcjonalnie według współczynnika udziału, co w praktyce może oznaczać niższy koszt niż suma rozliczeń indywidualnych.
• Opłata mocowa: w przypadku członków rozliczanych wolumenowo oszczędności wynikają z bilansowania godzinowego – jeżeli w danej godzinie oddanie energii w ramach spółdzielni jest większe niż pobór, do rozliczenia przyjmuje się wartość zero. Dla członków z opłatą ryczałtową mechanizm ten nie zmienia naliczenia opłaty.
• Zwolnienia dla energii wytworzonej i zużytej w ramach spółdzielni: energia elektryczna wytworzona w instalacjach OZE spółdzielni i następnie zużyta przez jej odbiorców jest zwolniona m.in. z opłaty OZE, opłaty mocowej, opłaty kogeneracyjnej, obowiązku świadectw pochodzenia, a także z akcyzy (jeśli moc instalacji ≤ 1 MW).

Realne oszczędności: przykłady z danych rozliczeniowych

Skala korzyści zależy od tego, jak dobrze spółdzielnia bilansuje produkcję i zużycie energii w czasie. Widać to na przykładach dwóch spółdzielni działających na terenie Energa-Operator.  W spółdzielni liczącej 33 członków roczna suma opłat OZE, kogeneracyjnej i mocowej w rozliczeniu spółdzielni wyniosła ok. 48 tys. zł, wobec ok. 93 tys.  zł w rozliczeniu standardowym. Oznacza to oszczędność prawie 45 tys. zł rocznie (ok. 48% względem wariantu standardowego), z największymi korzyściami w miesiącach letnich, gdy produkcja OZE przewyższa pobór.

Dla porównania, w spółdzielni składającej się z 22 członków roczne oszczędności wyniosły około 1 tys. zł. Jak wskazuje analiza, niewielki wpływ na oszczędności może wynikać m.in. z niższej produkcji OZE, mniejszej liczby członków oraz mniej wydajnego bilansowania – część opłat nie spadała do zera w poszczególnych miesiącach.

Kalkulacja przedstawia oszczędności na opłatach dystrybucyjnych naliczanych przez operatora systemu dystrybucyjnego. Należy jednak podkreślić, że członkowie spółdzielni funkcjonują na podstawie umów kompleksowych, dlatego rzeczywiste korzyści widoczne na fakturach mogą być jeszcze większe. Wynika to z mechanizmów net‑meteringu, które wpływają także na obniżenie innych opłat, takich jak energia czynna, opłata zmienna sieciowa i opłata jakościowa.

Od czego zależy poziom oszczędności

• Pokrycie potrzeb własnych energią z OZE: spółdzielnia powinna dążyć do pokrycia nie mniej niż 70% potrzeb własnych – im wyższa autokonsumpcja, tym większe korzyści.
• Struktura członków i profil zużycia: większe efekty osiągają spółdzielnie z większą liczbą członków, w tym w wyższych taryfach takich jak C1,C2, B oraz z lepszym dopasowaniem profilu produkcji i zużycia
• Bilansowanie godzinowe: nadwyżki produkcji w jednej godzinie mogą kompensować pobór innych członków, a opłaty naliczane są od zbilansowanych wolumenów, a nie od sumy rozliczeń każdego punktu poboru osobno.

Spółdzielnie energetyczne są praktycznym sposobem na obniżenie części kosztów energii dzięki wspólnej produkcji z OZE i rozliczaniu w ramach grupy. Przykłady rozliczeń pokazują, że przy odpowiedniej skali i dobrym bilansowaniu możliwe są oszczędności rzędu dziesiątek tysięcy złotych rocznie, podczas gdy w mniejszych lub słabiej zbilansowanych spółdzielniach efekt będzie zauważalny, ale wyraźnie niższy. Decydujące znaczenie ma to, jak dobrze produkcja „spotyka się” z zapotrzebowaniem w czasie oraz jak dobrana jest struktura członków.

Więcej informacji o zasadach funkcjonowania spółdzielni energetycznych oraz warunkach ich obsługi dostępnych jest na stronie Energa‑Operator: https://energa-operator.pl/dokumenty-i-formularze/spolecznosci-energetyczne/spoldzielnia-energetyczna

Przedstawione tu wartości mają charakter przykładowy i zależą m.in. od profilu zużycia energii, poziomu autokonsumpcji, struktury spółdzielni, warunków taryfowych oraz obowiązujących przepisów prawa.